Zamek w Pęzinie
Pierwszymi właścicielami Pęzina była rodzina de Pansin, która w XIII wieku miała tam swoją siedzibę. Po śmierci ostatniego z rodu osadę nabyli Borkowie - jeden z najstarszych rodów rycerskich na Pomorzu. Ćwierć wieku później Pęzino zostało odstąpione joannitom. Joannici uzyskali niezbędne do budowy obronnego zamku zezwolenie, w którym na wypadek wojny miała stacjonować drużyna książęca. Wzniesiona około 1400 roku budowla reprezentowała typowy układ prostego, nieco już staroświeckiego, średniowiecznego zamku składającego się jedynie z trzech elementów: czworobocznego muru obwodowego dwumetrowej grubości z bramą, domu mieszkalnego i wieży. Po przeszło stu latach zamek i dobra zostały przekazane w lenno poprzednim właścicielom, rodzinie Borków. Zasadniczej przebudowy w stylu renesansowym dokonano około roku u 1600. Wzniesiono w obrębie dziedzińca drugie skrzydło położone naprzeciw gotyckiego. Gdy od 1703 roku właścicielem został Piotr Jerzy Puttkamer polecił on nad bramą wmurować kamienny kartusz z gryfem o rybim ogonie - herbem Puttkamerów. Potomkowie właściciela władali zamkiem do 1945 roku. Ostatnie zmiany miały miejsce po pożarze w 1935 roku. Po wojnie zamek zajęty przez PGR niszczał i dopiero w latach 80 został odrestaurowany przez szczeciński oddział Pracowni Konserwacji Zabytków. Od 1996 roku jest własnością prywatną.
Potężna, u dołu kwadratowa, wyżej okrągła wieża narożna zamku joannitów nadal dominuje nad pozostałymi budynkami zamku. Kilkumetrowej grubości mury jej przyziemia mogły się oprzeć najpotężniejszym taranom.
Na brukowanym zamkowym dziedzińcu toczyło się codzienne życie joannickich mnichów, a potem możnowładczej rezydencji. Rycerskie ćwiczenia i pojedynki dla bezpieczeństwa chętniej odbywano na miękkiej murawie podzamcza.
Zamek w Pęzinie jest znakomitym przykładem przemiany surowej budowli o funkcji militarnej w administracyjny ośrodek dóbr i reprezentacyjną siedzibę ziemiańską. Żadna z kolejnych przebudów nie starała się zatrzeć pierwotnego, obronnego przeznaczenia zamku, co wynikało z podtrzymania ciągłości tradycji rycerskich przez kolejnych właścicieli.
