KOŁO - ruiny zamku
Zamek w Kole to budowla warowna, która - jak podaje Jan Długosz - została wzniesiona przez króla Kazimierza III Wielkiego jeszcze przed rokiem 1362 (kiedy to osada uzyskała prawa miejskie). Zamek znajduje się na sztucznym wzniesieniu w zakolu rzeki Warty. W czasach jego wznoszenia, rzeka posiadała w tym rejonie liczne odnogi, które często wylewały, skutecznie uniemożliwiając dotarcie do zamku nieproszonym gościom.
Zamek został zbudowany niemal w całości z czerwonej cegły, posiada jedynie kamienne fundamenty. W południowym narożu murów znajduje się potężna wieża, u dołu niemal kwadratowa (ok. 12x13 metrów), a powyżej lica murów, cylindryczna. Prawdopodobnie w jej dolnych partiach znajdowało się więzienie. Brama usytuowana została we wschodnim odcinku murów niedaleko wieży, a po przeciwnej stronie warowni, naprzeciw bramy, wznosił się budynek mieszkalny. Całość została zaprojektowana na planie przybliżonym do prostokąta, o wymiarach 70x45 metrów.
Po bitwie pod Grunwaldem, na zamku odbywały się liczne spotkania polskich dowódców wojskowych, na temat dalszych poczynań wojennych. W tej twierdzy, w 1452 roku członkowie Związku Pruskiego (który prowadził działalność antykrzyżacką na terenach podlegających Zakonowi) spotkali się z królem Kazimierzem Jagiellończykiem ustalając szczegóły działalności Związku. W 1476 roku zamek otrzymała księżna mazowiecka Anna. W czasie Potopu szwedzkiego prowadzone były tu negocjacje pomiędzy, Karolem Gustawem, a polskimi przedstawicielami królewskimi. Niestety wycofujące się szwedzkie wojska w 1655 dokonały zniszczenia budowli. Od roku 1696 w zamku umiejscowiony był klasztor zakonu bernardynów, lecz bardzo zły stan techniczny spowodował, że już w 1768 roku, zakonnicy postanowili go opuścić, dokonując częściowej rozbiórki. Przez następne latach, okoliczni mieszkańcy traktowali ruiny, podlegające niszczycielskim wpływom natury, jako źródło materiału budowlanego.
Po II wojnie światowej pozostałości zamku zostały częściowo zabezpieczone i w takim stanie zachowały się do dziś.
Autor: Janiszew
