Nakło nad Notecią (niem. Nakel a. d. Netze)
Miasto w woj. kujawsko-pomorskim leżące na prawobrzeżnej ziemi nadnoteckiej, zwanej Krajną. Jako gmina Nakło graniczy z gminami: Kcynia, Szubin, Mrocza, Sadki, Białe Błota i Sicienko.
Pierwsza nazwa grodu "Nakieł" oznaczała miejsce, w którym można było założyć czółno "na kieł" (tj. na słupy porozmieszczane wzdłuż brzegu rzeki) i zamocować na tamtejszym podmokłym terenie.
Był kluczowym grodem obronny Pomorzan przy granicy z Polską. W 1090 roku został zdobyty w wyniku oblężenia przez wojska polskie pod dowództwem palatyna Sieciecha przy jednoczesnym odparciu odsieczy Pomorzan z głębi kraju. W 1091 roku Władysław Herman z pomocą czeską bezskutecznie oblegał Nakło. To nieudane oblężenie oznaczało, że Pomorze na pewien czas usamodzielniło się od Polski.
Ostatecznie gród został opanowany przez Bolesława Krzywoustego w 1113 roku i włączony w obręb państwa Piastów. W 1299 roku król Polski Władysław Łokietek nadał miastu prawa miejskie. Miasto następnie wchodziło w skład Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Po rozbiorach znajdowało się w zaborze Pruskim.
20 stycznia w 1920 roku wypełniając postanowienia traktatu wersalskiego, do Nakła wjechały oddziały 5 pułku strzelców wielkopolskich pod dowództwem płk. Wrzalińskiego.
Zamek w Nakle
W obrębie miasta, na prawym brzegu Noteci, stał Zamek Królewski. Pierwotny gród z XI i XII wieku znajdował się na nizinie wśród łąk zalewowych i moczarów nad Notecią. Na zachód od grodu i jego podgrodzia książę Przemysław I w czasie walk z Pomorzanami o Nakło wystawił w roku 1255 nowy gród nad rzeką Kołczatką.
Po zniszczeniu Nakła przez Krzyżaków w 1331 roku Kazimierz Wielki założył w miejscu dotychczasowych grodów i osady nowe miasto, które otoczył murem i zbudował murowany zamek. Budowę tego zamku poświadczają Janko z Czarnkowa i Długosz. Zamek zbudowany został prawdopodobnie po 1357 roku, w którym król zwolnił posiadłości biskupie od obowiązku budowy grodów z wyjątkiem dwóch izbic w grodzie nakielskim.
Do 1772 roku zachowały się fragmenty murów zamkowych, które rozebrane zostały prawdopodobnie dopiero w 1 połowie XIX wieku.
