Ossolin
- Powiat sandomierski
- Gmina Klimontów
Wschodnia cześć woj. świętokrzyskiego. 4 km. na północny wschód od Klimontowa, 25 km na zachód od Sandomierza. Bez własnego transportu dojazd nie jest łatwy, chyba że ktoś - tak jak ja - skusi się na pieszą wycieczkę z Sandomierza.
Ossolin jest bardzo starą miejscowością rodową Ossolińskich herbu Topór. Dojazd z Klimontowa lub Goźlic. Ujrzeć tam możemy kamienną arkadę mostu przerzuconego nad lessowym wąwozem i kamienistą drogą. Jest to niestety jedyna pozostałość dawnego zamku wybudowanego przez Jerzego Ossolińskiego...
Pierwszy zamek w Ossolinie został wybudowany prawdopodobnie w XIV w. jako rodowa siedziba Toporczyków, którzy następnie przyjęli swe nowe nazwisko od nazwy wsi. Zamek ten został zniszczony podczas budowy późnorenesansowej rezydencji, rozpoczętej w 1633 r. przez Jerzego Ossolińskiego.
Nowy zamek był słynny w całym Królestwie ze swego bogactwa oraz rozległości. Oparł się nawet Potopowi Szwedzkiemu i pozostawał we władaniu Ossolińskich do 1780 r. Wówczas stał się własnością rodu Ledóchowskich, którzy nie nacieszyli się nim jednak zbyt długo. Co nie udało się Szwedom, dokonał jeden człowiek - Antoni Ledóchowski, który w 1816 r. kazał zburzyć zamek. Mimo protestów rodziny i przyjaciół rezydencja została wysadzona w powietrze. Argumentem zniszczenia rodowej siedziby było ponoć to, "by synów mu w pyszność nie wbijał".
Z dawnego świetnego zamku zachowała się kamienna arkada mostu nad głębokim parowem i ułomek bramy wjazdowej. W terenie, na szczycie porośniętego tarniną wzgórza spotyka się gruzy, kamienie i wejścia do zasypanych lochów..
Nieco dalej ok. 0,5 km, kaplica zwana "Betlejemską" wzniesiona w 1640 r. przez Jerzego Ossolińskiego na wzór kaplicy w Betlejem. Kaplica ma mroczne tunelowe sklepione wnętrze zakończone dwoma skośnymi sklepionymi aneksami. W prawym rozdwojonym, nakrytym sklepieniem wspartym na kolumience, wnęka z kolumienką i kamienne lawabo. Wnęka ołtarzowa z datą przebudowy 1769. Taka sama data widnieje nad arkadowy wejściem do kaplicy. Budowla przykryta ziemnym kopcem Według tradycji pierwsza garść ziemi pochodziła z Betlejem, przywieziona przez fundatora kaplicy
